SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME
KURUMU KANUNU
Kanun Numarası : 2828
Kabul Tarihi : 24/5/1983
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 27/5/1983 Sayı: 18059
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 355
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Genel Esaslar
Amaç:
Madde 1 - Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma muhtaç aile, ço-
cuk,özürlü,yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri
yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile
faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam:
Madde 2 - Bu Kanun, sosyal hizmetlerle ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları
ile gerçek kişileri ve özel hukuk tüzelkişilerini, sosyal hizmet kurum ve kuru-
luşlarında çalışan personeli,sosyal hizmetlerden faydalananları ve faydalanacak
durumda olanları kapsar.
Tanımlar:
Madde 3 - Kanunda geçen;
a) "Sosyal Hizmetler"; kişi ve ailelerin kendi bünye ve çevre şartlarından
doğan veya kontrolleri dışında oluşan maddi, manevi ve sosyal yoksunluklarının
giderilmesine ve ihtiyaçlarının karşılanmasına, sosyal sorunlarının önlenmesi ve
çözümlenmesine yardımcı olunmasını ve hayat standartlarının iyileştirilmesi ve
yükseltilmesini amaçlayan sistemli ve programlı hizmetler bütününü,
b) "Korunmaya Muhtaç Çocuk"; beden, ruh ve ahlak gelişimleri veya şahsi gü-
venlikleri tehlikede olup;
1. Ana veya babasız, ana ve babasız,
2. Ana veya babası veya her ikisi de belli olmayan,
3. Ana ve babası veya her ikisi tarafından terkedilen,
4. Ana veya babası tarafından ihmal edilip; fuhuş, dilencilik,alkollü içki-
leri veya uyuşturucu maddeleri kullanma gibi her türlü sosyal tehlikelere ve
kötü alışkanlıklara karşı savunmasız bırakılan ve başıboşluğa sürüklenen,
Çocuğu,
c) (Değişik: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Özürlü", doğuştan veya sonradan
herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal
ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle normal yaşa-
mın gereklerine uymama durumunda olup; korunma, bakım, rehabilitasyon, danışman-
lık ve destek hizmetlerine ihtiyacı olan kişiyi,
d) "Muhtaç Yaşlı"; sosyal veya ekonomik yönden yoksunluk içinde olup korun-
maya, bakıma ve yardıma muhtaç yaşlı statüsündeki kişiyi,
e) Sosyal hizmet kuruluşları; bu Kanunun amacına ve belirtilen esaslara uy-
gun faaliyette bulunan kuruluşlar olup bunlardan;
1. "Çocuk Yuvaları"; 0 - 12 yaş arası korunmaya muhtaç çocuklarla gerekti-
ğinde 12 yaşını dolduran kız çocuklarının, bedensel, eğitsel, psiko sosyal ge-
lişimlerini, sağlıklı bir kişilik veya iyi alışkanlıklar kazanmalarını sağla-
makla görevli ve yükümlü yatılı sosyal hizmet kuruluşlarını,
2. "Yetiştirme Yurtları"; 13 - 18 yaş arası korunmaya muhtaç çocukları ko-
rumak, bakmak ve bir iş veya meslek sahibi edilmeleri ve topluma yararlı kişi-
ler olarak yetişmelerini sağlamakla görevli ve yükümlü olan yatılı sosyal hiz-
met kuruluşlarını,
3. "Kreş ve Gündüz Bakımevleri"; 0 - 6 yaş grubundaki çocukların bakımları-
nı gerçekleştirmek, bedensel ve ruhsal sağlıklarını korumak ve geliştirmek ve
bu çocuklara temel değer ve alışkanlıkları kazandırmak amacıyla kurulan (...)
(1) ve yatılı olmayan sosyal hizmet kuruluşlarını,
4. "Huzurevleri"; muhtaç yaşlı kişileri huzurlu bir ortamda korumak ve bak-
mak, sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan yatılı sos-
yal hizmet kuruluşlarını,
5. "Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri"; bedensel, zihinsel ve ruhsal özür-
leri nedeniyle normal yaşamın gereklerine uymama durumunda olan kişilerin,fonk-
siyon kayıplarını gidermek ve toplum içinde kendi kendilerine yeterli olmasını
sağlayan beceriler kazandırmak veya bu becerileri kazanamayanlara devamlı bak-
mak üzere kurulan sosyal hizmet kuruluşlarını,
6. (Ek: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Çocuk ve Gençlik Merkezleri", eşler
arası anlaşmazlık, ihmal, hastalık, kötü alışkanlık, yoksulluk, terk ve benzeri
nedenlerle sokağa düşerek sosyal tehlike ile karşı karşıya kalan veya sokakta
çalışan çocuk ve gençlerin geçici süre ile rehabilitasyonlarını ve topluma yeni-
den kazandırılmalarını sağlamak amacıyla kurulan yatılı ve gündüzlü sosyal
hizmet kuruluşlarını,
7. (Ek: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Kadın veya Erkek Konukevleri", fiziksel,
duygusal, cinsel ve ekonomik istismara uğrayan kadın veya erkeklerin psiko-sos-
yal ve ekonomik problemlerinin çözümlenmesi sırasında varsa çocukları ile
birlikte ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla geçici bir süre kalabilecekleri
yatılı sosyal hizmet kuruluşlarını,
8. (Ek: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Toplum veya Aile Danışma Merkezleri",
toplumun ve ailenin gelişmesi için; bireyin katılımcı, üretken ve kendine yeter-
li hale gelmesi amacıyla koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve
rehabilite edici işlevlerini, gerekirse diğer kuruluşlar ve gönüllülerle işbir-
liği içerisinde sunmakla görevli bulunan gündüzlü sosyal hizmet kuruluşlarını,
9. (Ek: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Aile Danışma ve Rehabilitasyon Merkez-
leri", özürlü çocukları kendi kendine yeterli düzeye getirmek, okul eğitimine
hazırlamak ve aile içi uyumu sağlamak amacıyla özürlü çocuklara ve ailelerine
hizmet sunan gündüzlü sosyal hizmet kuruluşlarını,
10. (Ek: 21/1/2000 - KHK - 594/1 md.) "Çok Amaçlı Sosyal Hizmet Kuruluşla-
rı"; aynı yerleşkede ve/veya binada, birden çok sosyal hizmet kuruluşunun tek
yönetim ve denetim altında kurulmasına ve çalışmasına imkan tanıyan sosyal
hizmet kuruluşlarını,
f) "Kurum"; bu Kanunla kurulan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
Genel Müdürlüğünü,
İfade eder.
Genel esaslar:
Madde 4 - Sosyal hizmetlere ilişkin genel esaslar şunlardır:
a) Bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmetlere ilişkin faaliyetler, Devletin
denetim ve gözetiminde, halkın gönüllü katkı ve katılımı da sağlanarak bir bü-
tünlük içinde yürütülür.
b) Sosyal hizmetler alanında faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları
ile gönüllü kuruluşlar arasında koordinasyon ve işbirliği tesis edilerek güç
birliği sağlanır ve mevcut kaynaklara en verimli şekilde işlerlik kazandırılır.
c) Sosyal hizmet programlarının uygulanmasında korunmaya muhtaç çocuk, muh-
taç sakat ve muhtaç yaşlıya öncelik tanınır.
d) Sosyal hizmetlerin yürütülmesi ve sunulmasında sınıf, ırk, dil, din,
mezhep veya bölge farklılığı gözetilemez, hizmet talebinin hizmet arzından faz-
la olması halinde öncelikler, muhtaç olma derecesi ve başvuru veya tespit sıra-
sı esas alınarak belirlenir.
e) Korunmaya muhtaç çocuklara ilişkin sosyal hizmetler, ancak bu Kanunla
kurulan, Kurum tarafından yürütülür.
f) Bu Kanunla kurulan Kuruma bağlı kuruluşların dışındaki sosyal hizmet ku-
ruluşlarının kurulması izne tabi olup, alınacak tertip ve tedbirlerle bunların
hizmet, işleyiş ve personele ilişkin hususlarda tespit edilen standart ve esas-
lara uygun olarak faaliyette bulunmaları sağlanır.
g) Sosyal hizmet kuruluşlarının coğrafik ve fonksiyonel görev alanlarının
ve yurt sathında dengeli dağılımının görev boşluğu bırakılmayacak şekilde dü-
zenlenmesi esastır.
--------------
(1) Bu alt bendde yeralan "ve sunduğu hizmetler karşılığında ücret alan" ibaresi
21/1/2000 tarih ve 594 sayılı KHK ile metinden çıkarılmıştır.
h) (Değişik: 30/5/1997-KHK-572/6 md.) Çocuk yuvaları ile yetiştirme yurt-
larının korunmaya muhtaç çocukların yaş, cinsiyet, sosyal ve psikolojik özel-
likleri ile özür dereceleri dikkate alınarak, kaynaştırma anlayışına göre grup-
landırılması ve özellikle çocuk yuvalarının, huzurevleri ile aynı mahallerde
tesis edilerek dede-torun, nine-torun ilişkilerinin sağlanması esas alınır.
ı) Korunmaya,bakıma ve yardıma muhtaç kişilere hizmet sunumu insan haysiyet
ve vakarına yaraşır şekilde yerine getirilir.
j) Sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarında çalıştırılacak personelin seçim ve
niteliklerinin tespitinde ve bunların hizmetiçi eğitim programlarının düzenlen-
mesinde bu kurum ve kuruluşların hizmet özellikleri dikkate alınır.
k) Korunmaya muhtaç çocukların Türk örf,adet,inanç ve milli ahlakına sahip,
kendisine güvenen, insan sevgi ve saygısıyla dolu, Atatürkçü düşünce ve Atatürk
ilke ve inkılaplarına uygun olarak yetiştirilmeleri, bir iş veya meslek sahibi
yapılmaları, koruma kararı kalktıktan sonra da toplum içinde izlenmeleri ve
imkanlar ölçüsünde desteklenmeleri esastır.
l) Muhtaç,özürlü ve yaşlıların hayatlarını sağlık, huzur ve güven içinde
sürdürmesi, muhtaç özürlülerin toplum içinde kendi kendilerini idare edebilecek
ve üretken hale gelebilecek şekilde bakım ve rehabilitasyonlarının yapılması,
bunlardan tedavisi mümkün olmayanların sürekli bakım altına alınması amacıyla
gerekli her türlü tertip ve tedbir alınır.
m)(Ek:21/1/2000-KHK-594/2 md.) Doğal afetlerde ulusal ve uluslararası
sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarıyla birlikte hareket edilmesi ve acil
kurtarma ve yardım çalışmalarının etkili şekilde yürütülmesi amacıyla ge-
rekli her türlü tertip ve tedbir alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş ve Görevler
Kuruluş:
Madde 5 - (Değişik: 24/1/1989 - KHK 356/1 md.; Değiştirilerek kabul:
14/3/1991 - 3703/1 md.)
Dördüncü maddede belirtilen genel esaslar içinde bu Kanunla verilen görev-
leri yapmak üzere Sosyal Hizmetler Danışma Kurulu ile Başbakanlığa bağlı kamu
tüzelkişiliğine sahip katma bütçeli Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
Genel Müdürlüğü kurulmuştur.
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün merkez teşki-
latı Ankara´dadır.
Sosyal Hizmetler Danışma Kurulu:
Madde 6 - (Değişik: 30/5/1997-KHK-572/7 md.) Sosyal Hizmetler Danışma Ku-
rulu, Başbakanın veya görevlendireceği Bakanın başkanlığında aşağıdaki üyelerden
oluşur.
a) Başbakanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanınca seçilecek sosyal hizmet ala-
nında temayüz etmiş beş kişi,
b) Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Bayındırlık ve İskan, Sağlık, Ça-
lışma ve Sosyal Güvenlik, Kültür bakanlıklarının müsteşarları veya yardımcıları
ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarı veya yardımcısı,
c) Yüksek Öğretim Kurulu Başkanı, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
Başkanı, Aile Araştırma Kurumu Başkanı ve Özürlüler İdaresi Başkanı,
d) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt-
lar Kurumu, İş ve İşçi Bulma Kurumu genel müdürleri ile Vakıflar Genel Müdürü,
Gençlik ve Spor Genel Müdürü, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Sekteri,
e) Kızılay, Türk Hava Kurumu ve Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Baş-
kanı,
Kurul yılda en az bir defa Başkanın çağrısı üzerine toplanır. Gerekli hal-
lerde Kurul Başkanınca toplantıya çağrılabilir.
Kurulun sekreterya hizmetleri Kurum tarafından yerine getirilir. Kurulun ça-
lışma usul ve esasları bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarihten iti-
baren altı ay içerisinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Sosyal Hizmetler Danışma Kurulunun görevleri:
Madde 7 - Kurulun görevleri şunlardır:
a) Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca tespit edilen veya Kurul üyelerinin
teklif ettiği sosyal hizmetlere veya uygulanmasına ilişkin konuları incelemek,
değerlendirmek ve bu konularda Bakanlığa görüş ve tavsiyelerde bulunmak,
b) Bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet uygulamalarıyla ilgili bakanlık,
kurum ve kuruluşlar arasında ortaya çıkan sorunları incelemek ve bu sorunların
çözümü için gerekli işbirliği esaslarını belirlemek.
c) Sosyal hizmetlere ilişkin olarak hazırlanan kanun tasarısı ve teklifle-
ri, tüzük ve yönetmelikler hakkında Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına görüş
bildirmek.
Kurumun kuruluşu:
Madde 8 - Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü,bir ge-
nel müdürün yönetiminde merkez ve taşra teşkilatından oluşur.
Kurumun görevleri:
Madde 9 - Kurumun görevleri şunlardır:
a) Sosyal yardım ve hizmetlerle ilgili esasları,sosyal hizmetler politikası
ve hedeflerine uygun olarak tespit etmek,çalışma plan ve programlarını hazırla-
mak, uygulamak ve bu konuda ilgili bakanlık,kurum ve kuruluşlar arasında Sağlık
ve Sosyal Yardım Bakanlığı adına Koordinasyon ve işbirliği sağlamak.
b)(Değişik: 30/5/1997-KHK-572/8 md.) Öncelikle çocuğun aile içinde yetişti-
rilmesi ve desteklenmesi için aileyi eğitim, danışmanlık ve sosyal yardımlarla
güçlendirmek, korunmaya, bakıma ve yardıma muhtaç çocuk, özürlü ve yaşlıların
tesbiti, bunların korunması, bakımı, yetiştirilmesi ve rehabilitasyonlarını
sağlamak üzere gerekli hizmetleri yürütmek, bu hizmetler için 3 üncü maddede
sayılan sosyal hizmet kuruluşlarını 4 üncü maddede belirtilen esaslar çerçeve-
sinde kurmak ve işletmek.
c) Çalışan ana ve babalar ile yurt dışındaki işçilerin çocuklarının bakımı-
nı ve korunmasını sağlamak amacıyla imkanları ölçüsünde gündüzlü veya yatılı
kuruluşlar kurmak ve işletmek.
d) Yoksulluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve yaşamla-
rını en düşük düzeyde dahi sürdürmekte güçlük çeken kişi ve ailelere kaynakla-
rın yeterliliği ölçüsünde ayni ve nakdi yardımlarda bulunmak amacıyla gerekli
hizmet ve programları geliştirmek ve uygulamak.
e) Kurum görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcı olmak amacıyla halkın
gönüllü katılımını sağlamak ve organize etmek, toplumun örf, adet, inançlarına
göre yapacağı yardım ve bağışlara ilişkin programlar geliştirmek ve yürütülme-
sini sağlamak,bu amaçla ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar
arasında işbirliği yapmak, yardımda bulunmak isteyen kişi, kurum ve kuruluşlara
yol göstermek.
f) Dernek ve vakıfların sosyal hizmetler alanındaki faaliyetlerini yönlen-
dirmek, bunların bütçelerinde sosyal hizmetlere ayırdıkları payların yerinde ve
verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla görüş ve tavsiyelerde bu-
lunmak.
g) Kuruma bağlı olanlar dışında kurulacak sosyal hizmet kuruluşlarının açı-
lış iznine, her türlü standartlarına ve işleyişlerine ilişkin esasları, varsa
ücret tarifelerini tespit etmek, onaylamak, denetimini yapmak ve bu esaslara
uymayanların faaliyetlerini durdurmak.
h) Sosyal yardım ve hizmetlerle ilgili alanlarda araştırma, yayın ve tanıt-
ma faaliyetlerinde bulunmak, uluslararası düzeyde sosyal hizmet uygulamalarını
izlemek, değerlendirmek ve uluslararası kuruluşlarla işbirliğinde bulunmak.
ı) Hizmet için gerekli personeli bu hizmete elverişli kişiler arasından
seçmek, eğitmek, yetiştirmek, çalışma esaslarını ve sorumluluklarını belirlemek
ve ilgili alanlarda görevlendirmek;
j) (Değişik: 30/5/1997-KHK-572/8 md.) Toplumun değişen ihtiyaçlarına göre
özürlüler ve diğer sosyal hizmet alanlarında, Kanunlarla verilen diğer görevleri
yerine getirmek, bunun için uygun gördüğü sosyal hizmet kuruluşlarını genel
esaslar çerçevesinde kurmak ve işletmek,
k) (Ek: 24/1/1989 - KHK - 356/2 md.; Mülga: 6/12/1989 - KHK - 396/28 md.;
Ek: 14/3/1991 - 3703/2 md.) (1) Ailenin bütünlüğünü korumak, parçalanmış aile-
lerin korunmaya, yardıma ve bakıma muhtaç fertleriyle çocuklarına her türlü
maddi, manevi ve sosyal destek sağlamak; bu amaçla gerekli planlamaları yapmak,
eğitim faaliyetlerinde bulunmak.
l) (Ek: 21/1/2000 - KHK - 594/3 md.)
Doğal afetler nedeniyle ortaya çıkabilecek sorunların çözümüne yönelik
sosyal hizmetleri önceden planlamak, afetzedelerin ivedi gereksinimlerini
karşılamaya ve afet sonrası sorunlarını çözümlemeye yönelik geçici veya sürekli
hizmetleri yerine getirmek, afetle bağlantılı göçler ve göçmenlerle ilgili
her türlü sosyal hizmeti gerçekleştirmek.
Kurumun merkez teşkilatı ve görevleri:
Madde 10 - Kurumun merkez teşkilatı bir genel müdür, üç genel müdür yardım-
cısı ile aşağıdaki esas birimlerden oluşur.(1)
a) Özel Kalem,
b) Hukuk Müşavirliği,
c) Teftiş Kurulu,
d) Planlama, Koordinasyon ve Etüd Dairesi,
e) Aile ve Çocuk Hizmetleri Dairesi,
f) Yaşlı Hizmetleri Dairesi,
g) Özürlülerin Korunması ve Rehabilitasyonu Dairesi,
h) Genel Sosyal Hizmetler Dairesi,
ı) Personel ve İdari İşler Dairesi,
j) Destek Hizmetleri Dairesi,
k) Sosyal Hizmetler Eğitim Merkezi Başkanlığı (2)
l) (Ek: 24/1/1989 - KHK - 356/3 md.; Mülga: 6/12/1989 - KHK - 396/28 md.;
Ek: 14/3/1991 - 3703/3 md.) (2) Ailenin Bütünlüğünün Korunması Dairesi
Genel Müdür ve yardımcıları ile (k) bendindeki müdürlük hariç yukarıda sa-
yılan birimlerin görev,yetki ve sorumlulukları, 4 üncü maddede belirtilen genel
esaslar içinde ve 9 uncu maddede yer alan Kurum görevleri dikkate alınarak bir
yönetmelikle düzenlenir.
Sosyal Hizmetler Eğitim Merkezi Başkanlığının kuruluş ve görevleri:
Madde 11 - Sosyal Hizmetler Eğitim Merkezi Başkanlığı bir müdürün yönetimin-
de bir müdür yardımcısı ile Eğitim, Araştırma,Yayım ve Dokümantasyon şubeleri ve
İdari İşler Şefliğinden oluşur.
Sosyal Hizmetler Eğitim Merkezinin görevleri şunlardır:
a) Sosyal hizmetler alanındaki uygulamaları yerine getirecek personelin ye-
tiştirilmesi, eğitilmesi ve bilgi düzeylerinin yükseltilmesi için gerekli prog-
ramları geliştirmek ve uygulamak; hizmetiçi eğitim programlarını oluşturmak ve
yürütülmesini sağlamak,
b) Sosyal hizmetler alanına giren konularda toplum bilincinin geliştirilme-
si ve toplumun eğitilmesi faaliyetlerini yürütmek,
c) Sosyal hizmetler alanına giren konularda araştırma ve incelemeler yapmak
veya yaptırmak,
d) Korunmaya muhtaç çocuklar, her yaş grubundaki özürlüler,muhtaç yaşlılar,
yoksullar, muhtaç aileler ile diğer yardıma muhtaç kişilere uygulanacak sosyal
hizmet yöntem ve tekniklerini belirlemek ve geliştirilmesini sağlayıcı çalışma-
larda bulunmak,
e) Sosyal hizmet kuruluşlarınca uygulanan hizmet programlarının teknik yön-
lerine ilişkin değerlendirmeler yapmak ve geliştirilmesini sağlayıcı önerilerde
bulunmak,
f) Fertlerin sosyal intibaksızlıklarını gidermeye ve toplum kalkınmasını
temine yarayacak tedbirleri araştırmak,
g) Sosyal hizmetlere ilişkin konularda yayım ve dokümantasyon işlerini ye-
rine getirmek,
h) Sosyal hizmetlere ilişkin bilimsel faaliyetlerde bulunmak.
----------------
(1) 21/2/1997 tarih ve 97/46781 sayılı Kararla, Genel Müdür Yardımcısı kadrosu
Üç´den Beş´e çıkarılmıştır.
(2) Bu Kanunda geçen, "Sosyal Hizmetler Eğitim ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü"
ibaresi 21/1/2000 tarih ve 594 sayılı KHK ile metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
(3) Bu bent evvelce 396 sayılı KHK´nin 28 inci maddesi ile yürürlükten kaldı-
rılmışsa da, 3703 sayılı Kanun ile yeniden eklenmiştir.
l) (Ek: 21/1/2000 - KHK - 594/4 md.) Doğal afetlere yönelik personel ve
toplum eğitimi çalışmalarını yürütmek.
Taşra teşkilatı:
Madde 12 - Kurumun taşra teşkilatı aşağıdaki birimlerden oluşur:
a) İl Sosyal Hizmetler Kurulu,
b) İl Sosyal hizmetler müdürlükleri,
c) İhtiyaç duyulan ilçelerde kurulacak ilçe sosyal hizmetler müdürlük-
leri, (1)
d) Sosyal hizmet kuruluşları,
İl Sosyal Hizmetler Kurulunun kuruluş, görev ve çalışma esasları:
Madde 13 - İl Sosyal Hizmetler Kurulu valinin başkanlığında aşağıdaki tem-
silcilerden oluşur.
a) İl idare kurulu üyeleri ile il sosyal hizmetler müdürü,
b) İl merkez belediye başkanı,
c) Varsa ildeki üniversite rektörleri, yoksa dekanlar, dekan da yoksa, ens-
titü ve yüksekokul müdürleri,
d) Büyük iş ve müessese sahiplerinden vali tarafından seçilecek en az iki
en çok altı üye,
e) Sosyal hizmetler alanında yararlı faaliyetleriyle tanınmış kişiler ara-
sından vali tarafından seçilecek en az iki en çok altı üye.
(d) ve (e) bentlerinde belirtilen üyelerin görev süreleri iki yıl olup bun-
ların yeniden seçilmeleri mümkündür.
Kurul mart, haziran, eylül ve aralık aylarının ilk haftasında olmak üzere
senede en az dört defa toplanır. Vali gerektiğinde kurulu ayrıca toplantıya ça-
ğırabilir.
Kurul, ilde sosyal hizmetlerle ilgili uygulamaları değerlendirmek, karşıla-
şılan güçlüklere çözüm yolları araştırmak, bu alandaki koordinasyon ve işbirli-
ğini geliştirmek, halkın katkı ve katılımının Kurum hizmetleri çerçevesinde de-
vamlılığını sağlayıcı tedbirleri almak ve bu konularda görüş oluşturmakla gö-
revlidir.
Kurul üyelerinin seçimi ve çalışma usulleri bir yönetmelikle düzenlenir.
İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü kuruluş, kadro ve görevleri:
Madde 14 - İl Sosyal hizmetler müdürlüklerinin kuruluş ve kadroları hizmet
alanlarına ve nüfus yoğunluklarına göre tespit edilir.
İl sosyal hizmetler müdürü, Kurumun ildeki temsilcisi ve il idare şube baş-
kanı statüsünde olup ildeki Kuruma bağlı kuruluşların amiridir. İl sosyal hiz-
metler müdürü, il sınırları içindeki uygulama ve işlemlerden vali ve Genel Mü-
düre karşı sorumludur.
İhtiyaç duyulan ilçelerde il sosyal hizmetler müdürlüklerine bağlı ilçe
sosyal hizmetler müdürlükleri kurulur.(2)
Sosyal hizmet kuruluşları:
Madde 15 - Sosyal hizmet kuruluşlarının görevleri, bu kuruluşlarda çalışan
personelin görev, yetki ve sorumlulukları 3 üncü maddedeki tanımlar 4 üncü mad-
dede belirtilen genel esaslar dikkate alınarak yönetmelikle düzenlenir.
Personel statüsü:
Madde 16 - Kurum personeli hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hü-
kümleri uygulanır.
Kurum, hizmetin gereği veya daimi kadro ile yapılamayan veya daimi kadro
ile yapılması güçlük arzeden işler için sözleşme ile personel çalıştırabilir.
Bu personel tercihen 40 yaşını doldurmuş kişiler arasından seçilir.
(Değişik: 30/5/1997-KHK-572/9 md.) Korunmaya ve bakıma alınmış olup, iş gör-
me gücüne sahip ve istekli olanlar, bulundukları sosyal hizmet kuruluşlarının
uygun görülen hizmetlerinde bu hizmetlerle ilgili kadroların boş tutulması ve
her boş kadro karşılığı haftada 40 saati geçmemek üzere tespit edilecek çalışma
saatleri içinde, saat başına ücret ödenmek kaydıyla, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu, iş ve sosyal güvenlikle ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmaksızın ve
Borçlar Kanunu hükümlerine göre sözleşme ile çalıştırılabilirler. Bu kadroların
% 30´u özürleri nedeniyle koruma kararı uzatılanlara tahsis edilir. Saat ücreti
asgari ücretin aylık çalışma saati toplamına bölünmesi ile tespit edilir. Bir
kadro karşılığında çalışma saati ile sınırlı olmak üzere birden fazla kişi ça-
lıştırılabilir. Ancak kişi başına ayda 60 saatin dışında ücret ödenemez.
---------------
(1) Bu bendde yeralan, "sosyal hizmetler şubeleri" ibaresi 21/1/2000 tarih ve
594 sayılı KHK ile metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(2)Bu fıkrada yeralan, "sosyal hizletler şubeleri" ibaresi 21/1/2000 tarihli
ve 594 sayılı KHK ile metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(Ek: 14/3/1991 - 3703/4 md.) Kurumun merkez teşkilatında; Genel Müdür,Genel
Müdür Yardımcısı,1 inci Hukuk Müşaviri,Teftiş Kurulu Başkanı,hukuk müşaviri,mü-
şavir,daire başkanı,başmüfettiş,şube müdürü,müfettiş,avukat,uzman tabip,tabip,
diş tabibi,mimar,mühendis,bilgisayar işletmeni,bilgisayar programcısı, eğitim
merkezi müdürü,döner sermaye merkez müdürü kadroları karşılık gösterilmek kay-
dıyla,657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli perso-
nel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli personel
çalıştırılabilir. Ancak,bu görevlerde çalıştırılacaklar için yükseköğrenim ya-
nında,Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinde belirtilen şartlar aranır.
(Ek: 14/3/1991 - 3703/4 md.) Kurumun taşra teşkilatındaki Bakım ve Rehabi-
litasyon Merkezlerinde;müdür,müdür yardımcısı,uzman tabip,tabip,sosyal çalışma-
cı,psikolog,çocuk gelişimcisi,fizyoterapist,öğretmen,çocuk eğiticisi, hemşire,
hemşire yardımcısı,hizmetli (bakıcı olarak fiilen hizmet verenler) kadroları
karşılık gösterilmek kaydıyla,657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer ka-
nunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmak-
sızın sözleşmeli personel çalıştırılabilir. Bu görevlerde çalıştırılacaklarda
yüksek öğrenim şartı aranmaz.
(Ek: 14/3/1991 - 3703/4 md.) Bu suretle çalıştırılacakların sözleşme usul
ve esasları ile ücret miktarı ve her çeşit ödemeler Bakanlar Kurulunca tespit
edilir.
(Ek: 14/3/1991 - 3703/4 md.) Sözleşme ile çalıştırılacak personel istekleri
üzerine T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilir.
(Ek: 14/3/1991 - 3703/4 md.; Mülga: 5/7/1991 - KHK - 433/16 md.)
Atamalar:
Madde 17 - Genel Müdür, Genel Müdür yardımcıları ve Birinci Hukuk Müşaviri
23/4/1981 tarihli 2451 sayılı Kanun hükümlerine göre müşterek kararla; Sosyal
Hizmetler Eğitim Merkezi Başkanı ile Kurumun 1 - 4 üncü derecedeki kadrola-
rına Genel Müdürün teklifi, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanının onayı ile
diğer kadrolara Genel Müdürün onayı ile atama yapılır. (1)
Sosyal Hizmetler Eğitim Merkezi Başkanlığı kadrolarına yapılacak atamalar-
da Eğitim Merkezi Başkanının görüşü alınır.
Genel Müdür ve iki yardımcısı, 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (e),(f),
(g) ve (h) bentlerinde sayılan daire başkanları, Sosyal Hizmetler Eğitim
Merkezi Başkanı ve yardımcısı tercihan sosyal hizmetler alanında yükseköğrenim
görmüş olanlar arasından atanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mali Hükümler
Kurumun gelirleri:
Madde 18 - Kurumun gelirleri şunlardır:
a) Genel Bütçeden yapılacak Hazine yardımı,
b) Döner sermaye gelirleri,
c) Kuruma ait taşınır ve taşınmaz mallardan elde edilecek her çeşit gelir-
ler,
----------------------
(1)Bu Kanunda geçen, "Sosyal Hizmetler Eğitim ve Araştırma Merkezi Müdürü"
ibaresi, 21/1/2000 tarihli ve 594 sayılı KHK ile metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
d) Kurum tarafından veya Kurum yararına başka kuruluşlar ya da gerçek ve
tüzelkişilerce düzenlenecek sosyal faaliyetler ile her türlü teşebbüs gelirle-
ri,
e) Gerçek ve tüzelkişilerle uluslararası resmi ve özel kuruluşlar ve yaban-
cı benzer kuruluşlar tarafından Kuruma yapılacak ayni ve nakdi taşınır ve ta-
şınmaz her çeşit bağışlar ve bunların gelirleri,
f) Türk Hava Kurumunca toplanacak kurban derisi, fitre, zekat gelirlerinden
Kuruma ayrılan paylar,
g) Belediye sınırları ile mücavir alanlar içinde düzenlenen fuar, festival,
sergi ve benzeri yerlere giriş biletlerine, Bakanlar Kurulunca tespit edilen
miktarda yapıştırılacak sosyal yardım pulu gelirleri,
h) Kanunla kurulmuş olan Spor - Toto, Milli Piyango gibi şans oyunları ter-
tip eden kuruluşların aylık hasılatlarının % 1´inin Kuruma aktarılmasıyla elde
edilecek gelirler,
ı) 26/5/1981 tarih ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 103 üncü
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca belediyelerce yapılacak yardımlar,
j) İl özel idareleri bütçelerine bir önceki yıl ödeneklerinin % 5´inden az
olmamak üzere konulacak yardımlar.
k) Kanunla kurulan döner sermaye işletmelerinin (Vakıflar Genel Müdürlüğüne
ve Orman Genel Müdürlüğü´ne ait olanlar hariç), yıllık brüt hasılatlarının
% 1´inin Kuruma aktarılmasıyla elde edilecek gelirler. (1)
Yukarıda sayılan gelirlerden (h) ve (k) bentlerinde belirtilenler,hasılatın
elde edilmesini takip eden ayın son gününe kadar, (ı) ve (j) bentlerinde belir-
tilenler,üçer aylık devreler itibariyle ve bu devreleri takip eden on gün için-
de Kuruma ödenmek zorundadır. Bu süreler içinde ödemelerin yapılmasından ilgili
kurum ve kuruluşların yetkili amirleri ile saymanları ortaklaşa sorumlu olup,
ödemelerin geciktirilmesi halinde ödenmesi gereken miktarlar % 5 cezai faizle
birlikte kendilerinden tahsil olunur.
Döner sermaye:
Madde 19 - (Değişik birinci fıkra:8/3/2000-4549/6 md.) Kuruma, bu Kanunda
öngörülen temel ve sürekli görevlere bağlı olarak ortaya çıkan üretim ve
hizmet faaliyetlerini sürdürebilmek için gerekli yerde ve sayıda döner
sermaye işletmesi kurmak amacıyla kendi kaynaklarından karşılanmak üzere
ikiyüzelli milyar lira sermaye tahsis edilmiştir. Bu miktarı dört katına
kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Döner sermaye, Kurum bütçesine bu amaçla konulacak ödeneklerle,ayni yardım-
lar, döner sermaye faaliyetlerinden elde edilecek karlar, bağış ve yardımlardan
oluşur.
Bağış ve yardımlar tahsis olunan sermaye ile sınırlı olmaksızın tahsis olu-
nan sermaye tutarına eklenir.
Döner sermayeye verilecek malların bedeli tahsis olunan sermayeye mahsup
edilir.
Döner sermaye işlemleri, 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu ile 2490 sa-
yılı Artırma ve Eksiltme ve İhale Kanununa tabi değildir.
Döner sermayenin hangi alan ve kuruluşlarda kurulacağı ile işletilmesine,
hesap usullerine, alım satım işlemlerine ilişkin kurallar Maliye ile Sağlık ve
Sosyal Yardım bakanlıklarınca birlikte düzenlenecek bir yönetmelikte belirti-
lir.
Döner sermayenin işletilmesinden doğan karlar, ödenmiş sermaye, tahsis edi-
len sermaye tutarına ulaşıncaya kadar döner sermayeye eklenir.
Ödenmiş sermaye bu tutarı bulduktan sonra karlar, izleyen mali yılın MART
ayı sonuna kadar katma bütçeye gelir kaydedilmek üzere Kurum Saymanlığına ya-
--------------
(1) Bu bende "Vakıflar Genel Müdürlüğüne" ibaresinden sonra gelmek üzere
23/7/1995 tarih ve 4122 sayılı Kanunun 15/b maddesi ile "ve Orman Genel
Müdürlüğü´ne" ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
tırılır. Süresinde saymanlığa yatırılmayan karlar döner sermayenin ita amiri
ile sorumlu saymanından veya bu görevleri yürütenlerden 6183 sayılı Amme Ala-
caklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil olunur.
Döner sermaye ile yapılan işlerden doğan gelir ve giderler için mali yılı
izleyen 4 ay içinde düzenlenecek bilanço ve ekleri, gelir ve gider belgeleri
ile birlikte Sayıştay Başkanlığına; bilanço ve eklerinin onaylı birer örnekleri
de aynı süre içinde Maliye Bakanlığına gönderilir.
Döner sermaye için belirtilen iş ve hizmetlere ilişkin giderlerle, yalnız
döner sermaye işlerinde çalıştırılacak personelin her türlü giderleri döner
sermayeden karşılanır.
(Ek:8/3/2000-4549/6 md.) Elde edilen kardan, karın elde edilmesinde
emeği geçen 657 sayılı Kanuna tabi her bir personele katkıları oranında
asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını geçmemek üzere üretimi
teşvik primi ödenir. Üretimi teşvik primi dağıtımı işletme bünyesi ile
sınırlıdır. İşletmenin zararı, izleyen yılların karlarından mahsup edilir.
Döner sermaye saymanları Kurumun teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca ata-
nır.
Mali kolaylıklar:
Madde 20 - a) Kurum ve kuruluşlarına yapılacak her türlü bağış, yardım ve
vasiyetler vergi, resim ve harçlardan muaftır. Bağış, yardım ve vasiyetlerin
kullanılmasında bağış, yardım ve vasiyet yapanların koydukları ve kanunlara gö-
re geçerli sayılan kayıtlara ve şartlara uyulur.
b) Gelir veya Kurumlar Vergisi mükellefleri tarafından Kurum ve kuruluşla-
rına makbuz karşılığında yapılacak nakdi bağışlar Gelir ve Kurumlar Vergisi
kanunları hükümlerine göre yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden ve Ku-
rum kazancından indirilir.
c) Kurum ve kuruluşlarınca hizmetin gereği olarak ithal edilen makine, teç-
hizat, malzeme ve yayınlar gümrük vergisi ve buna bağlı vergi, resim ve harçtan
muaftır. Bu muafiyet hükümleri bağış ve yardım yoluyla gelen aynı cins malzeme-
ler için şartsız olarak uygulanır. (1)
d) Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumuna kanunlarla verilmiş olan imtiyazlar, Ku-
rum için de aynen uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tespit, İnceleme ve Koruma
Tespit ve inceleme:
Madde 21 - Kurum, korunmaya, bakıma, yardıma muhtaç aile,çocuk,özürlü ve
yaşlılar ile sosyal hizmetlere muhtaç diğer kişileri tespit ve incelemekle gö-
revlidir.
Bu kişilerin Kuruma duyurulmasında ve incelemeye ilişkin olarak Kurum ile
işbirliğinde bulunulmasında mahalli mülki amirler, sağlık kuruluşları ve köy
muhtarları ile genel kolluk kuvvetleri ve belediye zabıta memurları yükümlüdür-
ler.
Korunma kararı:
Madde 22 - Korunmaya muhtaç çocukların reşit oluncaya kadar bu Kanun hüküm-
lerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilme-
leri ve bir meslek sahibi edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararı yetkili
ve görevli mahkemece alınır. Bu karar için gerekli belgeler Kurumca düzenlenir
ve ilgili mahkemeye gönderilir.
Haklarında derhal korunma tedbiri alınmasında zorunluluk görülen çocuklar
mahkeme kararı alınıncaya kadar, bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda veya aile
yanında mahalli mülki amirin onayı alınmak suretiyle bakım altına alınır.
--------------------
(1) İthalde alınan her türlü vergi, resim ve harç muafiyeti hükümleri, 6/5/1986
tarihli ve 3283 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile yürürlükten kaldırılmış-
tır.
Koruyucu aile:
Madde 23 - Mahkemece korunma kararı alınan korunmaya muhtaç çocuğun bakımı
ve yetiştirilmesi bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda olduğu kadar Kurumun de-
netim ve gözetiminde bir "Koruyucu Aile" tarafından da yerine getirilebilir.
Koruyucu aile, korunmaya muhtaç çocuğun bakımını ve yetiştirilmesini gönüllü
olarak üstlenebileceği gibi Kurumca tespit edilecek ve ödenecek bir ücret kar-
şılığında da yapabilir.
Koruyucu ailelerin seçimine, çocukla ilgili sorumluluklarına, Kurumla olan
ilişkilerine, hizmetin işleyişine ve aileye bu hizmeti karşılığı ödenecek ücrete
ilişkin esaslar bir yönetmelikle düzenlenir.
Korunma kararının süresi ve kaldırılması:
Madde 24 - Korunma kararı genel olarak çocuk reşit olana kadar devam eder.
Ancak bu karar, korunma kararına neden olan şartların ortadan kalkması halinde
Kurum yetkililerinin önerisi üzerine mahkemece çocuk reşit olmadan önce kaldı-
rılabileceği gibi reşit olduktan sonra da çocuğun rızası alınmak şartıyla deva-
mı hususunda karar verilebilir. Reşit olduktan sonra korunma kararının devamı
aşağıda belirtilen şartlara bağlıdır.
a) 18 yaşını tamamlamış olan korunmaya muhtaç çocuklardan;
1. Ortaöğrenime devam edenlerin 20 yaşına kadar,
2. Yükseköğrenime devam edenlerin 25 yaşına kadar korunma kararları uzatıla-
bilir.
b) Öğrenime devam etmeyen 18 yaşını doldurmuş çocukların bir iş veya meslek
sahibi edilerek kendi kendilerine yeterli olabilmelerinin sağlanması amacıyla
20 yaşına kadar korunma kararları uzatılabilir.
Bunlardan korunma kararı kalkmış; ancak tek başına yaşamını sürdüremeyecek
durumda bulunan kız çocukları, Kurumca himaye olunur. Bu çocukların emek karşı-
lığı iaşe, ibate ve harçlıkları Kurumca karşılanmak kaydıyla Kurum hizmetlerin-
de çalışmaları da sağlanabilir.
c) Bedensel,zihinsel ve ruhsal özürleri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç
durumda bulunan ve çalışmaktan aciz olan Çocukların korunma kararı uzatılır.
Korunma kararı kalkan çocukların Kurumla ilişkilerinin devamı sağlanır.
bu çocuklara gerektiğinde imkanlar ölçüsünde Kurumca yardımcı olunur.
Korunmaya muhtaç çocukların eğitim ve öğretimlerinin sağlanması veya meslek
sahibi yapılmaları:
Madde 25 - Okul çağındaki korunmaya muhtaç çocukların eğitim ve öğretimleri
Milli Eğitim Bakanlığı ile diğer kamu kurumlarına ait okullarda gerçekleştiri-
lir.
Herhangi bir nedenle okula devam etme imkanı bulamayan çocuklar, kamu ve
özel işyerlerinde ücret mukabilinde çalıştırılarak bir meslek sahibi yapılır-
lar. Bu şekilde çalıştırılan çocukların ücretlerinin yurt idarelerince tespit
edilen miktarı kendilerine harçlık olarak verilir. Geri kalan miktar aybaşını
takip eden on gün içinde milli bankalarda çocuk namıma açtırılan hesaba yatırı-
lır. Çocuğun ücretinin başlama zamanı ve miktarı, yurt idaresi ile işveren ara-
sında mahalli örf ve rayice göre tespit olunur. Bu konuya ilişkin hususlar bir
yönetmelikle belirlenir.
(Değişik: 30/5/1997-KHK-572/10 md.) Özel eğitim gerektiren korunmaya muhtaç
çocukların eğitim ve öğretimleri Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel
eğitim-öğretim kurumlarında sürdürülür. Korunmaya muhtaç özürlü çocukların eği-
timleri Milli Eğitim Bakanlığı ile birlikte planlanır.
Korunmaya, bakıma, yardıma muhtaç sakat, yaşlı ve diğer kişilere ilişkin
hususlar:
Madde 26 - Korunmaya, bakıma, yardıma muhtaç aile,özürlü, yaşlı ve diğer
kişilerin tespiti, incelenmesi ve bunların sosyal hizmetlerden yararlandırılma-
sına ilişkin esaslar bir yönetmelikle düzenlenir.
Cezai sorumluluk:
Madde 27 - Bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet kuruluşlarında muhafaza
ve bakımlarına terkedilen şahıslara karşı herhangi bir suç işleyen kuruluş gö-
revlileri hakkında bu suç nedeniyle genel hükümlere göre verilecek muvakkat
hürriyeti bağlayıcı cezalar ile para cezaları üçte bir oranında artırılarak
hükmolunur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kurumla İlgili Özel Hükümler
Mirasın Kuruma geçmesi:
Madde 28 - Kuruma bağlı kuruluşlarda bakılmakta iken mirasçı bırakmaksızın
ölen kimselerin mirası Kuruma geçer. Kurum terekenin borcundan ancak, kendisine
geçen mallar ölçüsünde sorumlu olur.
Haciz, devir ve temlik ayrıcalığı:
Madde 29 - Bu Kanun gereğince korunmaya ve yardıma muhtaç aile ve kişilere
yapılacak ödemeler ve sağlanacak yardımlar başkasına devir, temlik ve haciz
edilemez.
Dava açma hakkı:
Madde 30 - Kurum, kendisine yardımda bulunduğu kişiler için Türk Medeni Ka-
nunu hükümlerine göre nafaka ile yükümlü bulunanlar hakkında dava açmak hakkına
sahiptir.
Kurumun malları:
Madde 31 - Kurumun malları Devlet malı hükmündedir. Kurumun alacakları Dev-
let alacağı derecesinde imtiyazlıdır.
(Değişik: 30/5/1997 - KHK - 572/11 md.) Kuruma ait taşınmazların satışından
veya kiraya verilmesinden elde edilen gelirlerin % 30`u, özürlü hizmetlerinde
kullanılmak üzere Kurum bütçesine özel gelir kaydedilir. Kuruma ait taşınmaz-
ların satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır.
Evlenme yardımı:
Madde 32 - Kuruma ait sosyal hizmet kuruluşlarında koruma kararı devam eden
kız çocuklarından evlenenlere çeyiz ihtiyaçlarını karşılamak ve bir defaya mah-
sus olmak üzere en yüksek Devlet memuru aylığının birbuçuk katı tutarında ev-
lenme yardımı yapılır. Bu yardım hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın
ödenir.
Kurumun sembolü:
Madde 33 - Kurum, temel amaç ve görevlerine uygun olarak varlığı sona eren
Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumunun sembolü de dikkate alınarak sembolize edilir.
Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumunun sembolü hiçbir kurum ve kuruluş tarafından
kullanılamaz ve iktibas edilemez.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Açılış izni ve standartlar:
Madde 34 - Kurum dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve
özel hukuk tüzelkişilerince bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet kuruluşları-
nın kurulmasına, teşvik edilmesine ve açılış izinlerinin verilmesine, varsa üc-
ret tarifelerinin tespitine ilişkin usul ve esaslar ile bu kuruluşların hizmet
ve personel standartları bir yönetmelikle düzenlenir.
Sosyal hizmet kuruluşlarını kuranlar ve işletenler bu yönetmelik hükümleri-
ne uymakla yükümlüdürler.
Denetleme esasları:
Madde 35 - Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tü-
zelkişileri tarafından işletilen sosyal hizmet kuruluşlarının 34 üncü maddede
yer alan yönetmelik esaslarına uygunluğu Kurumun kontrol ve denetlenmesine ta-
bidir.
Sosyal hizmet kuruluşları yılda en az bir defa Kurumca denetlenir.
İlgililer kontrol ve denetlemeler sırasında denetleme heyetine her türlü
kolaylığı göstermekle yükümlüdürler.
Kontrol ve denetlemeye ilişkin esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Onurlandırma:
Madde 36 - Kurumca yürütülmekte olan sosyal hizmet faaliyetlerine gerçek ve
tüzelkişilerin her türlü maddi ve manevi katkı ve katılımın sağlanmasına iliş-
kin esaslar ile Kuruma büyük hizmet ve katkıları geçenlerin onurlandırılması
işlemleri bir yönetmelikle düzenlenir.
Yönetmelikler:
Madde 37 - Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikler en geç altı ay
içinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulur.
Yürürlükten kaldırma:
Madde 38 - Aşağıda sayılan;
a) 15/5/1957 tarih ve 6972 sayılı Korunmaya Muhtaç Çocuklar Hakkında Kanun,
b) 12/6/1959 tarih ve 7355 sayılı Sosyal Hizmetler Enstitüsü Kurulmasına
Dair Kanun,
c) 25/4/1963 tarih ve 225 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Kuruluş
ve Memurları Kanununda ve 4862 sayılı Kanuna Bağlı (1) ve (2) sayılı Cetveller-
de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1 inci maddesinin (b) bendi,
d) Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumunun teşkiline ait mevzuat,
e) Diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri,
Yürürlükten kaldırılmıştır.
Ek Madde 1 - (Ek: 25/2/1988 - 3413/1.md.)
Kamu Kurum ve Kuruluşları, reşit olana kadar Sağlık ve Sosyal Yardım Bakan-
lığı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından bakı-
lan ve korunan çocuklar için, her yılbaşındaki, hangi statüde olursa olsun,ser-
best kadro mevcutlarının binde biri nispetindeki kısmını ayırarak bu çocuklar
arasında yapılacak giriş sınavlarında başarılı olanlar arasından atama yapar-
lar.
Bu maddeden yararlanmak isteyenler,18 yaşını tamamladıkları tarihten itiba-
ren, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına; Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Ge-
nel Müdürlüğü vasıtasıyla başvurmak zorundadırlar.
(Ek Madde 2 - (Ek: 24/1/1989 - KHK - 356/4 md.; Aynen kabul: 14/3/1991 -
3703/5 md.)(1)
2828 sayılı Kanunla kurulan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanu-
nunda ve diğer mevzuatta Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdür-
lüğü ile ilgili olarak geçen "Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı" ibareleri
"Başbakanlık", "Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı" ibaresi "Başbakan"olarak değiş-
tirilmiştir.
-------------
(1) Bu madde; evvelce 356 sayılı KHK`nin 4 üncü maddesi ile "Ek madde 1" olarak
getirilmişse de teselsülü sağlamak için bu sefer 14/3/1991 tarih ve 3703
sayılı Kanunla madde numarası "Ek madde 2" olarak değiştirilmiştir.
Ek Madde 3 - (Ek: 14/3/1991 - 3703/5 md.)
Anlaşmazlıkların Halli:
Bir sözleşme mevcut olsun olmasın, Genel Müdürlük ile diğer Devlet dairele-
ri, kurum ve kuruluşları veya gerçek ve tüzel kişiler arasında çıkan ve henüz
yargı merciilerine, hakeme veya icraya intikal etmemiş bulunan hukuki ihtilaf-
ların sulh yolu ile hallinde;sözleşmelerin değiştirilmesinde veya bozulmasında;
maddi veya hukuki sebeplerle takibinde veya yüksek dereceli merci ve mahkeme-
lerce incelenmesini istemekte fayda umulmayan dava ve icra takiplerinden vazge-
çilmesinde veya bunların sulh yolu ile hallinde; menfaat görüldüğü takdirde;
Tanınacak veya terkin edilecek hak ve işin tazammun ettiği menfaatlerin;
10.000.000.- TL´ya kadar olanları Genel Müdürün kararı,
10.000.000.- TL´dan 50.000.000.- TL´ya kadar olanları Başbakanın kararı,
50.000.000.- TL´dan fazla olanları Danıştayın olumlu görüşü üzerine alına-
cak müşterek karar,
İle halledilir.
Tashihi karar veya iade-i muhakeme veya 3533 numaralı Kanun mucibince ha-
kemlerce verilmiş olan kararlara karşı itiraz yoluna gidilmesi için kanuni se-
bepler mevcut olup olmadığının takdiri davayı takip eden avukata aittir. Avukat
konu ile ilgili gerekçeli mütalaası üzerine, Genel Müdürden alacağı talimat
doğrultusunda hareket eder.
4353 sayılı Kanun ile diğer kanunların benzer hükümleri ve para değerindeki
değişmeler gözönünde tutularak, yukarıda belirlenen parasal sınırlar her yıl
bütçe kanunları ile tespit edilecektir.
(Ek Madde 4 - (Ek: 30/5/1997 - KHK - 572/12 md.)
Bu Kanunda geçen "sakat" ibaresi "özürlü", "kör" ibaresi "görme özürlü",
"sağır" ibaresi "İşitme özürlü" olarak değiştirilmiştir.
Ek Madde 5-(Ek:21/1/2000-594/7 md.)
Doğal afet bölgelerinde afetzedelere yönelik sosyal hizmet müdahaleleri
için gerekli öncü, geçici ve sürekli ekipler, Kurum Genel Müdürünün onayıyla
kurulur. Bu ekipler ile diğer Kurum personelinin düzenli bir eğitim progra-
mından geçirilmesi için gerekli bütün önlemler alınır. Afet bölgesinde gö-
revlendirilen personelin, hizmetin gerektirdiği ihtiyaçları karşılanır.
Ek Madde 6-(Ek:21/1/2000-594/7 md.)
Doğal afet bölgelerindeki ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıf-
larının mütevelli heyetlerine, ilçe sosyal hizmetler müdürü, mütevelli
heyeti üyesi olarak katılır. Bu vakıflarda afet çalışmaları süresince,
sosyal hizmet uzmanları istihdam edilebilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Geçici Hükümler
Geçici Madde 1 - Bu Kanunun yayımı tarihinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakan-
lığı Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğünce işletilen veya yatırım programlarında
yer alıp halen inşaatları, sürdürülen kreş ve gündüz bakımevleri, huzurevleri,
rehabilitasyon merkezleri; Devlet yatırım programları çerçevesinde yaptırılmış
bulunan ya da Kanun yürürlüğe girdiği tarihte inşa edilmekte olan çocuk bakım
ve yetiştirme yurtları; İl Korunmaya Muhtaç Çocukları Koruma Birlikleri ve bun-
lara bağlı çocuk bakım ve yetiştirme yurtları ile her türlü kuruluşları;varlığı
sona erdirilen Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumunun Genel Merkezi,il merkezi,bağım-
sız şube, şube, bağımsız kol ve kollarına ait tüm büro, kuruluş ve işletmeleri;
bunların döner sermayeleri; tüm taşınır taşınmaz malları,alacak ve borçları ile
Kuruma devrolunur.
Devir işlemleri genel hükümlere göre ve mahalli mülki amirinin veya görev-
lendireceği yardımcılarının gözetiminde yapılır. Bunlardan Hazine mülkleri dı-
şında kalan ve hizmetleri Kurumca devralınan tüzelkişilere ait taşınmaz mallar
Kurum adına tescil olunur. Devir ve ferağ işlemleri her türlü harç ve vergiden
muaftır.
Kuruma devrolunacak kuruluş ve işletmeler, devir işlemleri tamamlanıncaya
kadar mahalli mülki amirleri gözetiminde eski mevzuata göre yönetilirler.
Devir işlemleri en geç 31 Aralık 1983 tarihine kadar tamamlanır.
Geçici Madde 2 - Varlığı sona eren Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumunun Genel
Merkez, il merkezi, bağımsız şube, bağımsız kol ve kollarına ait tüm taşınmaz
mallarına ilişkin kira sözleşmeleri bu Kanunun yayımı tarihinden altı ay sonra
sona erer. Bu süre bitiminde rayiç bedele uygun olarak tespit edilen yeni kira
bedeli ile taşınmazı eski kiracının kiralamaya tercih hakkı vardır. Bu hakkın
Kurumun yapacağı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde kullanılması şarttır.
Belirtilen süre içinde bu hakkını kullanmayan ve taşınmazı tahliye etmeyen
kiracıların tahliyeleri icra memurluğundan istenebilir.
Geçici Madde 3 - Kuruma devredilen hizmetlerle ilgili olarak; Milli Eğitim
Bakanlığı, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ve il Korunmaya Muhtaç Çocukları
Koruma Birlikleri ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlara ait iptal edilen
kadrolar ekli (I) sayılı cetvelde gösterilmiştir.
Genel Kadro Kanunu çıkıncaya kadar Kurum hizmetlerinde kullanılmak üzere,
ekli (II) sayılı cetveldeki kadrolar ihdas edilmiştir.
İhdas edilen kadroların dağıtımı yapılıncaya kadar, iptal edilen kadrolarda
fiilen çalışmakta olan memurların aylıkları kaldırılan kadrolara istinaden
ödenmeye devam olunur.
Kadro dağıtımı sonunda; işgal etmekte oldukları kadro derece ve unvanları
değişmeyenler ile kadro derecesi değiştirilenlerden 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu hükümlerine göre yeni derecelerine atanma şartlarını taşıyanlar bu Kanu-
nun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başkaca bir işleme gerek kalmaksızın bu
kadrolara atanmış sayılırlar. Bunun dışında kalan personel ise yürürlükteki
mevzuata göre yeni kadrolara atanır.(1)
Geçici Madde 4 - Bu Kanunun yayımı tarihinde Türkiye Çocuk Esirgeme Kuru-
munda çalışmakta olanlar, bu Kurumda geçirdikleri hizmetlerinin her bir yılı
bir kademe, her üç yılı da bir derece sayılmak suretiyle 12 Şubat 1982 tarih ve
2595 sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesi esaslarına göre ancak 3 ay içinde,
yazılı müracaat şartı aranmaksızın Kurum kadrolarına intibak ettirilirler.
İntibak işlemleri sırasında; ilkokul mezunu olmayanlar ilkokul mezunu gibi
işleme tabi tutulurlar.
İntibak süresi içinde ayrılanların tazminatları Kurumca ödenir.
Geçici Madde 5 - Devrolunan hizmetlerin aksamadan yürütülmesini sağlamak
üzere;
a) Devrolunan hizmetlerden genel bütçe içinde yer alanlarla ilgili harcama-
ların genel bütçeden,
b) Koruma birlikleri ile ilgili harcamaların Kurumca belirlenecek yeni
esaslar da dikkate alınarak kendi bütçelerinden,
c) Varlığı sona erdirilen Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumundan devrolunan hiz-
metlerle ilgili harcamaların Kurumca belirlenecek yeni esaslar da dikkate alı-
narak mevcut muhasebe ve bütçeleme esaslarına göre kendi bütçelerinden,
Yapılmasına 1983 mali yılı sonuna kadar devam olunur.
Devrolunan döner sermayelere ilişkin işlemler ilgili yönetmelikler çıkarı-
lıncaya kadar eski mevzuatlarına göre Kurum ve valilerin denetim ve gözetiminde
yürütülür.
Geçici Madde 6 - Kurum,tespit edeceği hizmet önceliklerine göre gerekli gö-
rülen illerden başlayarak taşra teşkilatının kuruluşunu,Kanunun yayımı tarihin-
den itibaren beş yıl içinde tamamlar.
Bu süre içinde, taşra teşkilatının kurulmadığı illerde, Kurumun sorumlulu-
ğundaki hizmetler İl Sağlık ve Sosyal Yardım müdürlüklerince yerine getirilir.
Geçici Madde 7 - (Ek: 14/5/1985 - 3204/1 md.) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler
ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun Geçici 2 nci Maddesine göre Kurumun belirle-
diği kira bedelini kabul ederek Kurumla kira sözleşmesi yapanlar veya Kurumun
belirlediği kira bedelini kabul etmeyerek kira sözleşmesi yapmayanlardan taşın-
maz malı henüz tahliye etmemiş bulunanlar,bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren otuz gün içinde Kurum tarafından belirlenen kira bedellerine karşı
sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilirler. İtirazın yapılması halinde kiracı-
lar, dava sonuna kadar Kurum tarafından belirlenen kirayı aylık olarak öderler
ve taşınmaz maldan tahliye edilemezler. Kira bedeli, sulh hukuk mahkemesince
rayiç ve emsale uygun olarak tespit olunur.Tespit edilen kira bedeli 27/11/1983
tarihin-
---------------------
(1) Bu maddenin ikinci fıkrası ile ihdas olunan kadrolar, 13/12/1983 tarihli ve
190 sayılı KHK.`nin 13 üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
5812-1
den itibaren geçerli olup, karar ile kiracı lehine fark olduğu takdirde bu mik-
tar ileriki aylık kiralara mahsup edilir.
Görülecek davalarda ilk ve eski kiranın toptan eşya fiyatlarındaki artış
yüzdeleri bu tespitlerde nazara alınmaz. Mahkeme,tespitte bilirkişi olarak res-
mi dairelerce bildirilen teknik elemanlardan, ticaret odası temsilcisinden ve
bir de hukukçudan olmak üzere üç kişilik heyeti resen seçer.
Mahkeme kararının kesinleşmesinden başlayarak otuz gün içinde mahkemece
tespit edilen kira bedeline göre kiracının yeni kira sözleşmesi yapmaya hakkı
vardır. Bu süre içinde sözleşmeyi yapmayan ve biriken kira farklarını ödemeyen
kiracının tahliyesi icra memurluğundan istenir.
Kurum tarafından yapılan tebligat üzerine Kurumca tespit edilen kira bede-
line uygun olarak kira sözleşmesi yapılmış olması yukarıdaki fıkralarda belir-
tilen itiraz hakkının kullanılmasına engel teşkil etmez. Bu takdirde mahkeme
kararının kesinleşmesi ile tesbit edilen kira mukavele tarihinden geçerli olur.
Bu davalar diğer davalara nazaran öncelikle görülür.
Geçici Madde 8-(Ek:21/1/2000-KHK-594/8 md.)
Ekli (1) sayılı listede yer alan kadro iptal edilerek 190 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye bağlı (I) sayılı cetvelin Sosyal Hizmetler ve Çocuk
Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne ait bölümünden çıkarılmış ve ekli (2)
ve (3) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek adı geçen Genel
Müdürlüğe ait bölüme eklenmiştir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Yürürlük ve Yürütme
Yürürlük:
Madde 39 - Bu Kanun yayımı tarihinden yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 40 - Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
*
* *
24/5/1983 TARİHLİ VE 2828 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER:
1 - 14/3/1991 tarih ve 3703 sayılı Kanunun Geçici Maddeleri
Geçici Madde 2 - Bu Kanun ile çıkarılması öngörülen yönetmelikler yürürlüğe
girinceye kadar mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur.
Geçici Madde 3 - Bu Kanunda öngörülen protokoller yürürlüğe girinceye kadar
mevcut protokollerin uygulanmasına devam olunur.
5812-2
2828 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
Yürürlükten Kaldırılan ------------------------------
Kanun veya Kanun Hükümleri Tarihi Sayısı Maddesi
---------------------------------------------- ---------- --------- ---------
...
- 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Kanunun
14/3/1991 tarihli ve 3703 sayılı Kanunla
değişik 16 ncı maddesinin son fıkrası
... 5/7/1991 KHK/433 16
KANUNLAR, AĞUSTOS 1991 (Ek - 9)
5814-1
2828 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
--------- ------------------------------------------------- ---------------
3204 - 22/5/1985
3413 - 2/3/1988
KHK/356 - 18/3/1989
KHK/396 - 29/12/1989
3703 - (18/3/1989 tarihinden geçerli
olmak üzere)
23/3/1991 tarihinde
KHK/433
a) 1 ve 3 üncü maddeleri 1/1/1992
b) 11 inci maddesiyle değiştirilen 375 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinin (B)
fıkrasının 1 ve 2 nci bentleri hükümleri;
1. 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu hükümlerine tabi olanlar,2914 sayılı Yükseköğretim
Personel Kanununa tabi olan personelden profesör,
doçent ve yardımcı doçent unvanına sahip olanlar,
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanu
nuna ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununa tabi
olanlarla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa
tabi personelden; kadroları Emniyet Hizmetleri
Sınıfına dahil olanlar ve Milli İstihbarat Teşkilatı personeli için 15/8/1991
2. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu
kapsamına giren personelden öğretim üyeleri dışında
kalan öğretim elemanları ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personelden; kadroları Sağlık
Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri sınıfına
dahil olanlar ve Genel İdare Hizmetleri sınıfına dahil olup da anılan Kanunun 36 ncı maddesinin "Ortak
Hükümler" bölümünün (A) bendinin 11 inci fıkrasında sayılan unvanlarda bulunanlar,Müsteşar,Müsteşar Yardımcısı,Genel Müdür,Bakanlık ve Bakanlıklarda Kurul
Başkanları,Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanlığı ile Bağlı Kuruluş Başkan ve Başkan Yardımcılığı
ile Defterdar,Başkan,Müdür ve Saymanlık görevlerinde
bulunanlar için 15/1/1992
3. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personelden kadroları Mülki İdare Amirliği Hizmetleri,Teknik Hizmetler,Eğitim ve Öğretim Hizmetleri ve Avukatlık Hizmetleri sınıflarına ait bulunan personel için 15/7/1992
4. Kapsama dahil diğer personel için 15/1/1993
c) Diğer maddeleri 15/7/1991 tarihinden geçerli olmak
üzere
8/7/1991
4122
---- 26/7/1995
KHK/572 ---- 6/6/1997
4549 ---- 12/3/2000
KHK/594 ---- 27/3/2000
5814-2
© 2008 YURT AY DER | Design by: Kudret
YURT AY DER
Türkiye Tel .: (0)534 677 70 41